Số hóa bán lẻ không đơn thuần là mua sắm công nghệ
Số hóa bán lẻ không chỉ là đầu tư công nghệ mà còn là chiến lược thay đổi toàn diện cách vận hành, trải nghiệm khách hàng và quản trị doanh nghiệp.
Theo ông Nguyễn Anh Đức, Giám đốc FPT Camera và FPT Smart Home của Tập đoàn FPT, các doanh nghiệp bán lẻ nên xây dựng chiến lược số hóa cụ thể thay vì chỉ tập trung mua sắm công nghệ một cách lan man.
Ông Đức chia sẻ thông tin này trong bối cảnh bán lẻ hàng hóa là một trong những yếu tố quan trọng nhất đóng góp vào tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của cả nước. Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, thuộc Bộ Công Thương, đã xây dựng và áp dụng bộ tiêu chí "Doanh nghiệp vì người tiêu dùng" trong lĩnh vực bán lẻ vào tuần trước.
Trong bối cảnh hiện tại, các doanh nghiệp đang đối diện với nhiều áp lực, đặc biệt là vấn đề số hóa, ông Đức giải thích. Việc không áp dụng công nghệ có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ khách hàng, đồng thời làm giảm khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, khi đầu tư công nghệ, các doanh nghiệp bán lẻ phải đối mặt với thách thức làm sao giảm thiểu chi phí, tối ưu hóa lợi nhuận và tăng hiệu suất.
Nghiên cứu "Chuyển đổi số của các doanh nghiệp ngành bán lẻ tại Việt Nam" do nhóm chuyên gia từ Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội công bố ngày 1/10 cho thấy công nghệ thường được các doanh nghiệp bán lẻ ứng dụng vào các nghiệp vụ liên quan trực tiếp đến doanh thu, ví dụ như hệ thống kênh phân phối, tiếp thị, bán hàng và chăm sóc khách hàng. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, gặp khó khăn về ngân sách cho quá trình số hóa. Khoảng 20% doanh nghiệp không có dự toán ngân sách, và hơn 40% doanh nghiệp có dự toán nhưng không đủ kinh phí để đáp ứng nhu cầu thực tế.
Một nghiên cứu về "Chuyển đổi số của các doanh nghiệp ngành bán lẻ tại Việt Nam" được thực hiện và công bố vào ngày 1/10 bởi các chuyên gia từ Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, đã chỉ ra rằng các doanh nghiệp bán lẻ thường sử dụng công nghệ cho các hoạt động có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, chẳng hạn như hệ thống phân phối, marketing, bán hàng và dịch vụ khách hàng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đối mặt với những thách thức về ngân sách dành cho số hóa. Khoảng 20% các doanh nghiệp không có ngân sách dự toán cho quá trình này, và trên 40% các doanh nghiệp có ngân sách nhưng không đủ để đáp ứng các nhu cầu thực tế.
Ông Đức cho rằng doanh nghiệp bán lẻ không nên quá lo ngại về rủi ro và chi phí, dẫn đến việc không dám thực hiện số hóa. Nếu có một chiến lược số hóa được xây dựng bài bản, doanh nghiệp có thể giải quyết được cả vấn đề về hiệu suất và chi phí đầu tư.
Theo ông Đức, các doanh nghiệp bán lẻ không cần quá lo lắng về những rủi ro và chi phí, dẫn đến chần chừ trong quá trình số hóa. Một chiến lược số hóa có cấu trúc tốt sẽ giúp doanh nghiệp giải quyết được bài toán kép về cả hiệu suất và chi phí đầu tư.
Theo đại diện FPT Camera, ngành bán lẻ nên căn cứ vào tình hình thực tế để xác định lộ trình số hóa phù hợp, ví dụ như tối ưu hóa vận hành nội bộ hoặc cải thiện dịch vụ chăm sóc khách hàng. Doanh nghiệp nên thực hiện từng bước nhỏ, chậm nhưng chắc chắn.
Đại diện của FPT Camera đề xuất rằng ngành bán lẻ nên dựa trên bối cảnh thực tế để xác định lộ trình số hóa thích hợp, ví dụ như tối ưu hóa hoạt động bên trong hoặc cải thiện dịch vụ chăm sóc khách hàng. Doanh nghiệp nên tiến hành từng bước nhỏ, một cách chậm rãi nhưng vững chắc.
Quá trình lập kế hoạch số hóa nên có sự tham gia của các chuyên gia hoặc nhân sự có kinh nghiệm để đảm bảo có được chiến lược tốt nhất. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đào tạo nhân viên và thay đổi tư duy vận hành để sẵn sàng ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Người đứng đầu doanh nghiệp bán lẻ cần tiên phong trong việc áp dụng công nghệ vào các hoạt động hàng ngày, nhằm tạo động lực để thay đổi cách làm việc của nhân sự và toàn bộ hệ thống.
Để có được một chiến lược tốt nhất, cần có sự tham gia của chuyên gia hoặc những người có kinh nghiệm trong quá trình lập kế hoạch số hóa. Ngoài ra, doanh nghiệp cần đào tạo nhân viên và thay đổi tư duy hoạt động để sẵn sàng cho việc áp dụng công nghệ và chuyển đổi số. Người lãnh đạo doanh nghiệp bán lẻ cần phải dẫn đầu trong việc sử dụng công nghệ vào các hoạt động hàng ngày, từ đó thúc đẩy sự thay đổi cách làm việc của nhân viên và toàn bộ tổ chức.
"Mục tiêu của việc ứng dụng công nghệ là phục vụ khách hàng tốt hơn, đồng thời khai thác dữ liệu để đưa ra những quyết định đúng đắn và kịp thời", ông Đức nói.
"Ông Nguyễn Anh Đức, Giám đốc FPT Camera và FPT Smart Home, Tập đoàn FPT"
Ông Đức nhấn mạnh: "Mục tiêu của việc áp dụng công nghệ là để phục vụ khách hàng tốt hơn, đồng thời sử dụng dữ liệu để đưa ra những quyết định chính xác và kịp thời."
Ông Đức cũng chia sẻ thêm về những mô hình tiên phong đang áp dụng công nghệ để tăng cường trải nghiệm khách hàng và tối ưu hóa hoạt động nội bộ. Một số ứng dụng công nghệ như camera trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) cho phép thống kê số lượng hàng hóa tồn kho và phân tích hành vi tiêu dùng của khách hàng. Dữ liệu này được đưa về trung tâm xử lý để quản lý tồn kho hoặc đưa ra chiến lược quảng bá, marketing thu hút khách hàng.
Ông Đức cũng chia sẻ thêm về những mô hình đi đầu đang áp dụng công nghệ để nâng cao trải nghiệm của khách hàng và tối ưu hóa các hoạt động nội bộ. Một số ứng dụng công nghệ, chẳng hạn như camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT), cho phép thống kê số lượng hàng tồn kho và phân tích hành vi mua sắm của khách hàng. Những dữ liệu này sau đó được gửi về trung tâm xử lý để quản lý kho hàng hoặc phát triển các chiến lược quảng cáo và marketing nhằm thu hút khách hàng.
Đối với giải pháp từ FPT, ông Đức cho biết đơn vị đã phát triển công nghệ AI và IoT nhằm phục vụ ngành bán lẻ, trong đó có việc sử dụng camera AI để đếm số lượng khách hàng ra vào cửa hàng, thay thế nhân viên trước đây phải ngồi đếm bằng tay. Điều này giúp doanh nghiệp có dữ liệu thời gian thực và sử dụng nhân lực vào những công việc khác.
Về các giải pháp của FPT, ông Đức cho biết công ty đã phát triển các công nghệ AI và IoT để phục vụ cho ngành bán lẻ, bao gồm việc sử dụng camera AI để đếm số lượng khách hàng ra vào cửa hàng, thay thế cho việc nhân viên phải đếm thủ công trước đây. Điều này giúp doanh nghiệp thu thập dữ liệu theo thời gian thực và sử dụng nguồn nhân lực hiệu quả hơn cho các công việc khác.
Ngoài ra, FPT cũng triển khai các giải pháp như heatmap, giúp các doanh nghiệp bán lẻ xác định khu vực khách hàng tập trung trong cửa hàng. Từ đó, họ có thể thực hiện các chương trình khuyến mãi để tăng doanh số.
Thêm vào đó, FPT cũng triển khai các giải pháp như bản đồ nhiệt (heatmap), giúp các doanh nghiệp bán lẻ xác định được những khu vực mà khách hàng tập trung nhiều nhất trong cửa hàng. Nhờ đó, các doanh nghiệp có thể triển khai các chương trình khuyến mãi phù hợp để tăng doanh số bán hàng.
FPT đã ứng dụng các giải pháp này tại chuỗi bán lẻ Long Châu thuộc FPT Shop với hơn 3000 cửa hàng trên toàn quốc. Công ty cũng cung cấp giải pháp quản lý năng lượng thông qua IoT, giúp thiết lập kịch bản tắt bật điều hòa nhằm tiết kiệm điện năng, đặc biệt hữu ích trong bối cảnh Việt Nam đang thiếu điện, giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp và tạo trải nghiệm thoải mái cho khách hàng.
FPT đã triển khai những giải pháp này tại chuỗi bán lẻ Long Châu, thuộc FPT Shop với hơn 3000 cửa hàng trên khắp cả nước. Công ty cũng cung cấp giải pháp quản lý năng lượng thông qua IoT, giúp thiết lập các kịch bản bật tắt điều hòa để tiết kiệm điện. Điều này đặc biệt hữu ích trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với tình trạng thiếu điện, giúp các doanh nghiệp giảm chi phí và đồng thời mang lại trải nghiệm thoải mái cho khách hàng.
